14 May |
|
Τον Ρωμαϊκό Θεό Ιανό, με τα δύο πρόσωπα, το καλό και το κακό, θύμισε ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Από την μια τρόπο και χαμόγελα, θερμά λόγια, εγκαρδιότητα και γενναία ανοίγματα για οικονομική - εμπορική συνεργασία με την Ελλάδα και από την άλλη ένα σκληρό προφίλ που κάλυπτε η «μάσκα της φιλίας» με μια προκλητική «ατζέντα φωτιά» για το Αιγαίο, το Κυπριακό και την μειονότητα και με προβολή όλων των μονομερών διεκδικήσεων της Τουρκίας. Ο Γιώργος Παπανδρέου, του είπε ήχηρά και δημόσια όχι, με κομψό και ήπιο τρόπο και επιμένει σε μια πολιτική επαναπροσέγγισης με βάση τα λεγόμενα θέματα «χαμηλής – ήπιας πολιτικής», προσπαθώντας σε πρώτη φάση να εκτονώσει την ένταση που έχει δημιουργηθεί εδώ και πολύ καιρό στο Αιγαίο με ευθύνη της Άγκυρας , ιδίως λόγω καλοκαιριού και τουριστικής περιόδου.... Σε αυτό το «μπρα ντε φερ» για τα σημαντικά θέματα αγκάθια που έλαβε χώρα στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης τύπου, υπήρξε – πέρα από τα ανοίγματα φιλίας- σαφής και καθαρή απάντηση στον κ. Ερντογάν και το κυριότερο η Ελλάδα τουλάχιστον επισήμως δια στόματος Πρωθυπουργού, απεγκλωβίστηκε ευτυχώς, από την αρχική συμφωνία περί μετατροπής του μειονοτικού σε διμερές θέμα, την οποία είχε εξαγγείλει ο Ταγίπ Ερντογάν από την Άγκυρα κατά την τελευταία επίσκεψη εκεί του τέως Πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, ο οποίος αμίλητος άκουσε στη κοινή συνέντευξη τότε με τον Τούρκο Πρωθυπουργό, να αναγγέλλεται από τα χείλη του κ. Ερντογάν πως συμφωνήθηκε το θέμα της μειονότητας να περάσει στην αρμοδιότητα των Υπουργών Εξωτερικών και να αποτελεί στοιχείο του Ελληνοτουρκικού διαλόγου. Βέβαια με τα όσα είπε ο κ. Ερντογάν στη συνέντευξη τύπου στην Αθήνα την Παρασκευή το απόγευμα παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού, αποτελούν σαφέστατα μια προσπάθεια διεθνούς καταγραφής των μονομερών διεκδικήσεων της Τουρκίας. Και αυτό σε συνδυασμό με μια έμπρακτη αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στο Αιγαίο το τελευταίο δεκαήμερο πριν την άφιξη του Τούρκου Πρωθυπουργού στην Αθήνα με κύματα μαζικών παραβιάσεων (ακόμα και μία ώρα πριν αναχωρήσει για την Αθήνα ο Ερντογάν υπήρχαν παραβιάσεις από οπλισμένα τουρκικά μαχητικά και εικονικές αερομαχίες πάνω από το Αιγαίο), αλλά και με προκλητικές ενέργειες τουρκικών πολεμικών πλοίων , καθώς βρίσκονταν σε εξέλιξη τα τελευταία εικοσιτετράωρα στο Αιγαίο 3 μεγάλες αεροναυτικές και αποβατικές τουρκικές ασκήσεις. ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ Πάντως με μεγάλη έμφαση στα λεγόμενα θέματα «χαμηλής – ήπιας πολιτικής», Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν μια επαναπροσέγγιση και βελτίωση των διημέρων τους σχέσεων, αν και η Αθήνα στα λεγόμενα «θέματα – αγκάθια», εξακολουθεί να είναι επιφυλακτική έναντι της Τουρκίας – που και αυτή εμμένει στις πάγιες θέσεις της- και να διαμηνύει πως η μόνη διαφορά είναι και παραμένει η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας πρωτίστως μέσα από τις διερευνητικές επαφές, με βάση όμως χρονοδιάγραμμα που θα απολήγει –αν δεν έχει υπάρξει πρόοδος για συνυποσχετικό- δε παραπομπή για ρύθμιση του θέματος στη Χάγη. Τουλάχιστον στο τομέα της χαμηλής πολιτικής τα αποτελέσματα από την επίσκεψη στην Αθήνα του Ταγίπ Ερντογάν και τις συνομιλίες του με την Πολιτική και Πολιτειακή ηγεσία της Ελλάδας, αλλά και μέσα από την Συνεδρίαση για πρώτη φορά του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών (με συμμετοχή 10 Τούρκων και 8 Ελλήνων Υπουργών), είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και αποδοτικά καθώς οι δύο χώρες προχώρησαν σε υπογραφή 21 μνημονίων – συμφωνιών που αφορούν τους καίριους τομείς της οικονομίας, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τον Τουρισμό, την ασφάλεια τις μεταφορές, τις επενδύσεις, την επαναπροώθηση των μη νόμιμων μεταναστών κ.α Πρόκειται για μια σημαντική στιγμή ανάμεσα στις δύο χώρες, αλλά και για νέα ώθηση καθώς είναι η πρώτη φορά μετά την περίοδο 2000-2004 όπου τότε υπεγράφησαν 10 μνημόνια – συμφωνίες, που ανοίγει ένα τόσο ευρύ φάσμα για συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες. Ωστόσο στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης τύπου με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, ο κ. Ερντογάν σε κάποια στιγμή και όταν η συζήτηση ήλθε στα δύσκολα θέματα, στο πυρήνα των προβλημάτων, άφησε το «προσωπείο» της μετριοπάθειας και άνοιξε δημοσίως όλη την σκληρή ατζέντα της Άγκυρας και έθεσε επί τάπητος όλες τις μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας σε Αιγαίο , Κύπρο και μειονότητα. Ο κ. Ερντογάν αμφισβητώντας ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και την άσκηση τους ζήτησε να πετούν αφοπλισμένα τα Ελληνικά μαχητικά στο Αιγαίο, ακόμα και όταν σηκώνονται για να αναχαιτήσουν τα τουρκικά που παραβιάζουν τον Ελληνικό εναέριο χώρο. Στο ίδιο πλαίσιο απαίτησε τον δραστικό περιορισμό της διεξαγωγής στρατιωτικών ασκήσεων στο Αιγαίο, ως και εάν αυτό ήταν τμήμα της Τουρκίας. Απαίτησε κατά την πάγια θέση της Άγκυρας εκλογή Μουφτή στη Θράκη, αντί του ορισμού του από την Ελληνική Πολιτεία και προσπάθησε να θέση θέμα αμοιβαιότητας με τις θρησκευτικές ελευθερίες του Πατριαρχείου και το θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας. Απαίτησε και πάλι κατά την πάγια θέση της Άγκυρας πενταμερή διάσκεψη για το Κυπριακό (οι δύο κοινότητες και οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία με συμμετοχή του Ο.Η.Ε. Απαίτησε κατά παράβαση των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αμοιβαιότητα για να ανοίξει η Τουρκία τα λιμάνια και τα αεροδρόμια της σε Κυπριακά πλοία και αεροσκάφη, με ταυτόχρονο άνοιγμα των Κυπριακών λιμανιών και αεροδρομίων σε τουρκικά πλοία και αεροσκάφη. Πάντως ο Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου δημόσια και αυτός, αλλά με πολύ προσεκτικό τρόπο και ήπιους τόνους απέρριψε όλες τις τουρκικές αξιώσεις. Είπε όχι στο να πετούν χωρίς οπλισμό τα ελληνικά αεροσκάφη εντός του ελληνικού εναέριου χώρου και επέμεινε στην υποβολή σχεδίων πτήσεων από τουρκικά μαχητικά όταν εισέρχονται στο χώρο ευθύνης του FIR Αθήνας. Απέρριψε την πενταμερή για το Κυπριακό και επέμεινε στη συνέχιση των συνομιλιών ανάμεσα στις δύο κοινότητες ως δρόμο για την εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης, στο πλαίσιο των αποφάσεων το Ο.Η.Ε για διζωνική δικοινοτική Ομοσπονδία, συμβατή με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Απέρριψε την αμοιβαιότητα ανάμεσα στα θέματα που αφορούν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και την μουσουλμανική μειονότητα. Απέρριψε οποιοδήποτε διμερή διάλογο για την μειονότητα , λέγοντας ότι αυτό είναι εσωτερικό θέμα της Ελλάδας καθώς είναι Έλληνες πολίτες . Επίσης απέρριψε και την εκλογή Μουφτή. Πάντως ο κ. Ερντογάν επέμεινε στο Casus Belli και παρέπεμψε για πιθανή άρση του σε συμψηφισμό του με άλλα ζητήματα στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών , ενώ για μία ακόμα φορά επανέλαβε την υπόσχεση – που δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί- για άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Με βάση τα όσα συμφωνήθηκαν το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας θα συνέρχεται δύο φορές τον χρόνο, ενώ μία φορά τον χρόνο θα υπάρχει συνάντηση των δύο Πρωθυπουργών. ΠΑΓΙΔΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ Ωστόσο όπως διευκρινίζουν Ελληνικοί διπλωματικοί κύκλοι δεν πρέπει να αναμένεται καμία περαιτέρω εξέλιξη για τον πυρήνα των Ελληνοτουρκικών, μιας και η Ελληνική πλευρά δίνει έμφαση στα ζητήματα χαμηλής πολιτικής και για την ώρα επιμένει στις διερευνητικές συνομιλίες που διεξάγονται ανάμεσα σε υψηλόβαθμα στελέχη των δύο Υπουργείων Εξωτερικών σε μια προσπάθεια να υπάρξει συμφωνία για υπογραφή συνυποσχετικού για παραπομπή του θέματος της υφαλοκρηπίδας στην Χάγη . Πάντως η Ελληνική πλευρά προτείνει να υπάρξει ένα χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των συνομιλιών και αν δεν υπάρξει μέχρι τότε αποτέλεσμα το θέμα να παραπεμθεί στη Χάγη. Η τουρκική πλευρά έθεσε και το θέμα της αμοιβαίας μείωσης των εξοπλισμών. Πάντως γύρω από το θέμα της αμοιβαίας μείωσης των εξοπλισμών, υπάρχει ένας προβληματισμός από διπλωματικούς κύκλους στην Αθήνα, που επισημαίνουν ότι πίσω από αυτό το θέμα ενδεχομένως η Τουρκία προσπαθεί να «κρύψει» την πάγια θέση της για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων. Η Ελληνική πλευρά , παρά το ότι εξετάζει το όλο θέμα , είναι ωστόσο πολύ προσεκτική στον χειρισμό του όλου θέματος .Ενδεικτική προς αυτή την κατεύθυνση είναι η πρόσφατη επισήμανση του Κυβερνητικού Εκπροσώπου Γιώργου Πεταλωτή , όταν κλήθηκε να σχολιάσει το όλο θέμα . Η μείωση των εξοπλισμών είναι «θεμιτή και επιβεβλημένη» , λόγω της οικονομικής κρίσης , «όμως οι προϋποθέσεις είναι πολύ αυστηρές και δεν αρκούν τα λόγια αλλά οι πράξεις για τη δημιουργία κατ’ αρχήν κλίματος εμπιστοσύνης», είπε χαρακτηριστικά ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος. Η τουρκική πλευρά με την επίσκεψη στην Αθήνα επιχειρεί να περάσει μήνυμα φιλίας και αλληλεγγύης στο πνεύμα των «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες», που προωθεί τον τελευταίο καιρό η Αγκυρα. Η Αθήνα από την πλευρά της επιμένει ότι η επίσκεψη Ερντογάν είναι η επίσημη «σφραγίδα» για την απαρχή μια νέας πορείας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεν καλλιεργεί ωστόσο υψηλές προσδοκίες στα μεγάλα θέματα καθώς πιστεύει ότι η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα πρέπει να ξεκινήσει από τα ζητήματα χαμηλής πολιτικής (π.χ. τουρισμός, περιβάλλον, ενέργεια, παιδεία κ.λπ.) για να προχωρήσει εν συνεχεία στα πολιτικά ζητήματα. Τον Τούρκο Πρωθυπουργό στην επίσκεψη του στην Αθήνα συνοδεύαν 10 Υπουργοί και περί τους 100 επιχειρηματίες , ενώ το σύνολο της τουρκικής αντιπροσωπείας ανέρχεται στα 320 άτομα. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΜΦΩΝΙΕΣ Η εξαιρετικά θετική πλευρά των Εληνοτουρκικών συνομιλιών και της επίσκεψης Ερντογάν , είναι χωρίς αμφιβολία οι 21 συμφωνίες, μνημόνια και διακηρύξεις που επισφράγισαν την πρώτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας. Οι Ταγίπ Ερντογάν και Γιώργος Παπανδρέου υπέγραψαν την ιδρυτική διακήρυξη του Συμβουλίου.Συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά τις Εξωτερικές Σχέσεις ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου υπέγραψε με τον Έλληνα αναπληρωτη υπουργό Δ.Δρούτσα: * την Κοινή Πολιτική Διακήρυξη για την σύσταση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Σχόλια
(1)
|



Τον Ρωμαϊκό Θεό Ιανό, με τα δύο πρόσωπα, το καλό και το κακό, θύμισε ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Από την μια τρόπο και χαμόγελα, θερμά λόγια, εγκαρδιότητα και γενναία ανοίγματα για οικονομική - εμπορική συνεργασία με την Ελλάδα και από την άλλη ένα σκληρό προφίλ που κάλυπτε η «μάσκα της φιλίας» με μια προκλητική «ατζέντα φωτιά» για το Αιγαίο, το Κυπριακό και την μειονότητα και με προβολή όλων των μονομερών διεκδικήσεων της Τουρκίας. Ο Γιώργος Παπανδρέου, του είπε ήχηρά και δημόσια όχι, με κομψό και ήπιο τρόπο και επιμένει σε μια πολιτική επαναπροσέγγισης με βάση τα λεγόμενα θέματα «χαμηλής – ήπιας πολιτικής», προσπαθώντας σε πρώτη φάση να εκτονώσει την ένταση που έχει δημιουργηθεί εδώ και πολύ καιρό στο Αιγαίο με ευθύνη της Άγκυρας , ιδίως λόγω καλοκαιριού και τουριστικής περιόδου....
Πρώτον ότι ο Τούρκος φίλος δεν πιάνεται . Και εννοώ το τουρκικό πολιτικό , αλλά και στρατιωτικό κατεστημένο. Δεν πρόκειται ποτέ να πάψουν να εποφθαλμιούν σε βάρος της Ελλάδας. Δυστυχώς αυτή είναι η αλήθεια . Δεν σημαίνει βέβαια πως δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα . Αντιθέτως αν ακολουθήσουμε το "ευρωπαϊκό παράδειγμα" της συνεργασίας μέσα αό τις διαφορές , πιθανά θα αποφεύγουμε τις πολλύ μεγάλες εντάσεις .
Δεύτερον ότι σε κάθε ευκαιρία οι Τούρκοι θα ανοίγουν όλα τα θέματα . Και αυτό το ξέρουμεκαι ζητούμενο είναι πάντα η δική μας στάση τι απαντήσεις και τι μηνύματα θα τους στέλνουμε . Ο Παπανδρέου, με τον δικό του τρόπο, έκοψε την όρεξη του Ερντογάν, κάτι που δεν είχε κάνει Καραμανλής.
Δεν προσδοκώ θεαματικές εξελίξεις με την Τουρκία , όμως και το να μένουν βαλτωμένα τα θέματα είναι επικύνδινο.
Η Ελλάδα χρειάζεται να παίρνει συνέχεια πρωτοβουλίες σε όλο το φάσμα της εξωτερικής πολιτικής ,. Έτσι ίσως αντισταθμίσουμε τα χαστούκια που φάγαμε με τα οικονομικά.