 του ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ ΣΑΝΤΑΜΟΥΡΗ
Διευρυμένη αντζέντα διαβουλεύσεων θα έχουν ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν στην κρίσιμη, υπό ειδικές συνθήκες για την Ελλάδα, συνάντησή τους στην Αθήνα από την ερχόμενη Παρασκευή. Στην πραγματικότητα, η αντζέντα απαρτίζεται από δύο θεματολόγια με τις εκατέρωθεν απόψεις να αποκλίνουν γύρω από το ειδικό βάρος των επιμέρους κρίσιμων θεμάτων και γύρω από την πρακτική για την αντιμετώπισή τους.
Η αντζέντα οριστικοποιήθηκε την περασμένη Τρίτη στην Κωνσταντινούπολη, κατά τον 43ο γύρο διαβουλεύσεων διπλωματικών αντιπροσωπειών υπό τους πρέσβεις Αποστολίδη και Σινιρλίογλου. Στην Αθήνα, οι δύο πρωθυπουργοί -«με στόχο να αλλάξουν εποχή στις διμερείς σχέσεις»- θα προεδρεύσουν σύσκεψης δέκα υπουργών από κάθε χώρα για την ενίσχυση των διαδικασιών προσέγγισης και θα παραστούν σε διμερές επιχειρηματικό συνέδριο. Η Ελλάδα προτάσσει την αποσυμφόρηση της έντασης στο Αιγαίο, τη διακοπή των παραβάσεων/παραβιάσεων και το ενδεχόμενο κοινών δράσεων για την οικονομία της περιοχής, για πολιτικές που αφορούν το περιβάλλον, τον τουρισμό κ.ο.κ. Το κατ’ αρχήν σημαντικό αναμενόμενο από τις επερχόμενες επαφές κορυφής είναι μια αναγγελία για μείωσης του κόστους των εξοπλισμών, για την οποία ακόμη δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία. Το ενδιαφέρον συντηρεί και το πώς ο Γιώργος Παπανδρέου θα αντιμετωπίσει τη βούληση του κ.Ερντογάν να εγείρει ζήτημα «τουρκικής» μειονότητας στη Θράκη και «συμψηφισμού» πολιτικών πρωτοβουλιών της Αθήνας και της Άγκυρας για τη μειονότητα και, αντιστοίχως, για το Φανάρι και τη Σχολή της Χάλκης. Πολύ ψηλά στα εκατέρωθεν θεματολόγια είναι το Κυπριακό, καθώς η εκλογή του Ντερβίς Ερόγλου στην ηγεσία των Κατεχομένων δεν αναγγέλλει κάτι πιο θετικό από τις λίγες συγκλίσεις μεταξύ του προέδρου Χριστόφια και του Μεχμέτ αλή Ταλάτ. Ο κ.Ερντογάν θα συζητήσει με τον ομόλογό του το ενδεχόμενο διεθνούς διάσκεψης και τα περαιτέρω στο «πάρε-δώσε» για το πρόβλημα, υπό το βάρος της πολιτικής Ερόγλου για λύση δύο κρατών στο Νησί και για κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι πρωθυπουργοί θα συζητήσουν για τις ευρωτουρκικές σχέσεις που επηρεάζονται και πάλι αρνητικά από τον σκεπτικισμό των Γάλλων και των Γερμανών, με την ελληνική υποστήριξη να παραμένει πιο θερμή από των υπολοίπων ευρωπαίων. Θα συζητηθούν επίσης η σκόπιμη αδράνεια της Άγκυρας γύρω από την παρεμπόδιση των κυμάτων λαθροδιακίνησης μεταναστών από την τουρκική επικράτεια προς δυσμάς, καθώς και η παρενόχληση της ευρωπαϊκής δύναμης εποπτείας των συνόρων της ΕΕ (Frontex). Άλλο πεδίο επιδιωκόμενης συνεργασίας αφορά την απεμπλοκή της στρατιωτικής συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ, που οφείλεται κυρίως στο βέτο της Τουρκίας εναντίον της Κύπρου, η οποία είναι κράτος-μέλος της Ένωσης. Ενδιαφέρον έχει και το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής συνεργασίας σε περιφερειακά ζητήματα αλλά, γενικά μιλώντας, οι κύριοι Παπανδρέου και Ερντογάν θα αναζητήσουν έναν νέο «οδικό χάρτη» για την αντιμετώπιση του θέματος της υφαλοκρηπίδας και των τουρκικών διεκδικήσεων, εντός ευλόγου χρόνου.
======================
ΕΠΑΦΕΣ-ΚΛΕΙΔΙ ΓΙΑ
ΑΓΚΑΘΙΑ… 35ΕΤΙΑΣ
ΒΕΡΝΗ - Νοέμβριος 1976 Το ομώνυμο πρακτικό υπογράφηκε για την υφαλοκρηπίδα. Μεταξύ άλλων:
• Αναγγέλλεται διαπραγμάτευση…για συμφωνία οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας.
• Τα μέρη διαφωνούν και η διαπραγμάτευση θα είναι αυστηρά εμπιστευτική, χωρίς δηλώσεις ή διαρροές στον Τύπο, εκτός αν συμφωνηθεί διαφορετικά.
• Τα μέρη θα μελετήσουν τη διεθνή πρακτική και τους διεθνείς κανόνες, για να αποκομίσουν αρχές και κριτήρια αξιοποιήσιμα για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας.
ΝΤΑΒΟΣ – Ιανουάριος 1988 Το έγγραφο που επιστέγασε τη συνάντηση των πρωθυπουργών Ανδρέα Παπανδρέου και Τουργκούτ Οζάλ στο Νταβός της Ελβετίας, μετά από την επικίνδυνη κρίση του ’87 στο Αιγαίο, ανέφερε μεταξύ άλλων:
• Η κρίση στο Αιγαίο έφερε στο χείλος του πολέμου τις δύο χώρες, οι οποίες συμφώνησαν ότι τέτοιες κρίσεις δεν θα έπρεπε να επαναληφθούν και ότι δεν πρέπει να επιτραπεί ανάλογη δράση «ορισμένων κύκλων».
• Το «λιώσιμο των πάγων» θα απαιτήσει αποφασιστικότητα…ώστε να δημιουργηθεί κλίμα που προωθεί στέρεες λύσεις.
• Συμφωνήθηκαν δύο επιτροπές υπό τον έλεγχο των πρωθυπουργών, που αποφάσισαν για επαφές πολιτικών-στρατιωτικών εκπροσώπων, ανθρώπων του Τύπου και επιχειρηματιών που θα φτιάξουν επιμελητήριο.
• Οι δύο πρωθυπουργοί συμφώνησαν να συναντώνται τουλάχιστον μια φορά το χρόνο και να εγκαταστήσουν απ’ ευθείας τηλεφωνική επικοινωνία.
ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗ Αύγουστος 1988
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Σεπτέμβριος1988
Οι υπουργοί Εξωτερικών Παπούλιας και Γιλμάζ υπέγραψαν τον Αύγουστο μνημόνιο και ακόμη τρία έγγραφα, στη Βουλιαγμένη. Τον Σεπτέμβριο, στην Κωνσταντινούπολη, με άλλο έγγραφο εξειδίκευσαν όσα αποφασίσθηκαν για μείωση της έντασης στο Αιγαίο και κατά τις στρατιωτικές δραστηριότητες στα διεθνή ύδατα και τον εναέριο χώρο.
• Επίσης συμφώνησαν –στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ- την απεμπλοκή δράσεων της Συμμαχίας στην ευρεία περιοχή του Αιγαίου.
• Τα δύο μέρη αναγνώρισαν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα αμφοτέρων και το (εκατέρωθεν) δικαίωμα χρήσης ανοιχτής θάλασσας και διεθνούς εναέριου χώρου του Αιγαίου.
• Κατά τη διεξαγωγή εθνικών στρατιωτικών δραστηριοτήτων, τα δύο μέρη θα προσπαθούν να αποφεύγουν την παρακώλυση της ομαλής ναυσιπλοΐας και εναέριας κυκλοφορίας, σύμφωνα με τα διεθνή κείμενα, τους κανόνες και τους κανονισμούς.
• Οι δραστηριότητες που απαιτούν την έκδοση αναγγελίας ή προειδοποίησης θα διεξάγονται ώστε να αποφεύγονται στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό η απομόνωση περιοχών, η δέσμευση περιοχών για μεγάλες χρονικές περιόδους και η διεξαγωγή στην αιχμή της τουριστικής περιόδου και των κυριότερων εθνικών-θρησκευτικών εορτών.
ΜΑΔΡΙΤΗ - Ιούλιος 1997
Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, οι Κώστας Σημίτης και Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ υπέγραψαν συμφωνία για «τη μείωση της έντασης και την απομάκρυνση του κινδύνου σύρραξης στο Αιγαίο».
• Με τη συμφωνία, η Ελλάδα αναγνωρίζει για πρώτη φορά «νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα» της Τουρκίας στο Αιγαίο, υπογράφοντας αντίστοιχο άρθρο της συμφωνίας, το οποίο αναγνωρίζει τέτοια δικαιώματα και συμφέροντα στις δύο χώρες.
• Οι δύο χώρες δεσμεύθηκαν να προσπαθήσουν για διμερείς σχέσεις και αμοιβαία δέσμευση για ειρήνη, ασφάλεια και συνεχή ανάπτυξη καλής γειτονίας.
• Κάνουν αποδεκτό τον σεβασμό της κυριαρχίας της κάθε χώρας και των Αρχών του Διεθνούς Δικαίου και των Διεθνών Συνθηκών.
Οι χώρες δεσμεύονται να αποφεύγουν μονομερείς ενέργειες για να αποτραπούν συγκρούσεις οφειλόμενες σε παρεξήγηση και να διευθετήσουν με ειρηνικά μέσα, με αμοιβαία συναίνεσης και χωρίς τη χρήση βίας ή την απειλή βίας. ΕΛΣΙΝΚΙ - Δεκέμβριος 1999 Στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στο Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο του 1999, επιβεβαιώθηκαν η συμμετοχή της Κύπρου στο πρώτο –τότε- κύμα χωρών υπό ένταξη στην Ένωση, καθώς και η υποψηφιότητα της Τουρκίας.
• Στα συμπεράσματα της συνόδου αναφέρονται (και «επισημοποιούνται» από τις Βρυξέλλες) ελληνοτουρκικές «συνοριακές διαφορές» και «άλλα συναφή θέματα».
• Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει την αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών και παροτρύνει τα υποψήφια κράτη σε κάθε προσπάθεια για την επίλυση κάθε εκκρεμούς συνοριακής διαφοράς και άλλων συναφών θεμάτων.
• Σε περίπτωση ασυμφωνίας, τα κράτη πρέπει να μεταφέρουν τη διαφορά τους στο Διεθνές Δικαστήριο (της Χάγης), σε εύλογο χρόνο. Στο τέλος του 2004, το Συμβούλιο θα επανεξετάσει την κατάσταση για κάθε εκκρεμή διαφορά…και για να προαγάγει την επίλυσή τους μέσω του Δικαστηρίου.
• Στην παράγραφο 12 αναγγέλλεται πολιτικός διάλογος για την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων προσχώρησης («της Κοπενχάγης») και των υποχρεώσεών της για το Αιγαίο και την Κύπρο. =================== Παλιά και πονεμένη ιστορία
τα… «νέα» ελληνοτουρκικά Aπό το τέλος του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, η Ελλάδα και η Τουρκία κλήθηκαν να συνυπάρξουν και να συνεργασθούν ως μέλη του ΝΑΤΟ, παρά τις τριβές για το Κυπριακό και τον διωγμό ελλήνων από τη γείτονα (1955 και 1964).
Η Άγκυρα έκλεισε τα ελληνικά μειονοτικά σχολεία σε Ίμβρο και Τένεδο και, το 1971, τη θεολογική σχολή της Χάλκης. Το 1973, με μονομερείς ενέργειες, επιχειρεί να αναθεωρήσει το νομικό καθεστώς στο Αιγαίο και το 1974 εισβάλλει στην Κύπρο.
Τον Μάρτιο του 1987 τουρκικές έρευνες σε υποθαλάσσια περιοχή του Αιγαίου στην ελληνική υφαλοκρηπίδα φέρνει τον πόλεμο προ των θυρών και, στη συνέχεια, τα εγκαίνια της προσεγγιστικής πολιτικής από τους πρωθυπουργούς Παπανδρέου και Οζάλ.
Μέχρι τότε, ο πρώτος απέκλειε κάθε διάλογο με τη γείτονα, ενώ ο δεύτερος πέθανε νωρίς, εν μέσω φημών ότι δολοφονήθηκε αν και είχε προβλήματα υγείας αλλά. Τουρκικές αιτιάσεις
Η τουρκική βούληση για αλλαγή του στάτους στο Αιγαίο συμπεριέλαβε, από το 1975 και σταδιακά μέχρι σήμερα, κινήσεις με στόχο τις ελληνικές δικαιοδοσίες στο FIR Αθηνών και το εύρος του ελληνικού εναερίου χώρου, όπως αυτός είχε καθορισθεί από τους διεθνείς οργανισμούς.
Η Άγκυρα –στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ- δεν υποβάλλει αναγγελία για στρατιωτικές πτήσεις στο Αιγαίο και «παρενοχλεί» την τάξη στις αεροναυτικές επιχειρήσεις και τον αμυντικό σχεδιασμό του. Αμφισβητεί ευθέως το καθεστώς στην περιοχή κυρίως της Λήμνου και ζητεί την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου.
Η Τουρκία υποστηρίζει πως η Ελλάδα έχει αποκλείσει το 65% του εναερίου χώρου του Αιγαίου, αξιοποιώντας τον διακανονισμό εναέριας κυκλοφορίας-ασφάλειας πτήσεων («Πληροφοριών Πτήσεων» – FIR) από τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO).
Η γείτων υποστηρίζει ότι η διαχείριση του FIR επέτρεψε στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της στα 10 μίλια και αναλόγως τον εναέριο χώρο της. Η τουρκική στρατηγική αποσκοπεί στην κατάργηση ενός αεροδιαδρόμου και δύο περιοχών σταθερής δέσμευσης για στρατιωτικές ασκήσεις. Περί αέρος και…
Η Άγκυρα επιδιώκει την ακύρωση της ελληνικής απαίτησης – τα τουρκικά μαχητικά αεροπλάνα να γνωστοποιούν στην Αθήνα τα σχέδια πτήσης τους, όπως συμβαίνει με τα πολιτικά. Μετά από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και ταυτοχρόνως με την αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, η Τουρκία σταμάτησε να αναγνωρίζει εναέριο ελληνικό χώρο 10 μιλίων.
Από τότε άρχισε να ζητεί σχέδια πτήσης από όποιο αεροσκάφος προσεγγίζει σε απόσταση μικρότερη των 50 μιλίων από τις ακτές της και «μόλις περνούν την ευθεία που χωρίζει χωρίς διακοπές το Αιγαίο από βορρά προς νότον» (τουρκική notam 714- 4/8/74).
Επιστρέφοντας στο στρατιωτικό ΝΑΤΟ, η Αθήνα ζήτησε από τη Συμμαχία την επαναφορά του προ του ’74 καθεστώτος στο Αιγαίο, το οποίο όμως παραπέμφθηκε σε διαπραγματεύσεις Αθήνας και Άγκυρας. Παραλλήλως, το μεγαλύτερο μέρος των FIR και του εναερίου χώρου της περιοχής τέθηκαν υπό τη διαχείριση του ΝΑΤΟ, η οποία είναι πλέον «ενσωματωμένη» στη νέα δομή της Συμμαχίας. …υδάτων
Τη δεκαετία του 1990 η Τουρκία αρχίζει να απειλεί με πόλεμο την Ελλάδα, στην περίπτωση που επεκτείνει τα εθνικά ύδατά της στα δώδεκα μίλια, όπως προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας.
Το 1996 η Άγκυρα θέτει στην πράξη τη λογική των «γκρίζων ζωνών», αμφισβητώντας μέρος της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο, με την κρίση στα Ύμια.
Η Ελλάδα θεωρεί ως μόνο υφιστάμενο θέμα και μάλιστα νομικής φύσεως αυτό του καθορισμού της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και τα νησιά, ενώ καταλογίζει στην Άγκυρα πολιτικές διεκδικήσεις στο αρχιπέλαγος.
Η Τουρκία αμφισβητεί και ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα αλλά και διεκδικεί δική της υφαλοκρηπίδα δυτικά των ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Πολυετείς διευθετήσεις
Για μια σχολή σκέψης, όλες οι τουρκικές διεκδικήσεις μπορεί να συνδεθούν προς επίλυση με την υφαλοκρηπίδα, στο πεδίο του Δικαστηρίου της Χάγης.
Το 1999, με εμφανείς πρωταγωνιστές τους Γιώργο Παπανδρέου και Ισμαήλ Τζεμ εγκαινιάσθηκε η προσέγγιση Ελλάδας και Τουρκίας, στον απόηχο του θανάτου του Γιάννου Κρανιδιώτη και των σεισμών που ταλαιπώρησαν τις δύο πλευρές του Αιγαίου.
Γρήγορα η διακυβερνητική προσέγγιση εναρμονίσθηκε με διευθετήσεις στην ευρεία περιοχή από τα δυτικά Βαλκάνια μέχρι τη «μεγάλη Μέση Ανατολή», τις οποίες έθεσε κατ’ αρχήν υπό εφαρμογή η προεδρία Κλίντον στις Ηνωμένες Πολιτείες, με εμφανείς μοχλούς τη Μαντλήν Όλμπράϊτ και τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.
======================== ** Τα κείμενα είναι από το φύλλο
της εφημερίδας «Η Άποψη» 8.5.2010
|
Δημοσίευση σχολίων μέσω RSS feed